Hoogsensitiviteit

Hoogsensitieve kinderen nemen in hun omgeving veel waar. De Amerikaanse psychologe Elaine N. Aron is de grondlegster van het begrip hoogsensitiviteit. Er zijn twee aspecten die kenmerkend zijn voor het hoogsensitieve kind: ‘de neiging veel op te merken’ en ‘diep te reflecteren en na te denken alvorens te handelen.’ Door de combinatie van beide aspecten kan een hoogsensitief kind (faal)angstig en verlegen lijken, maar is er in feite vooral sprake van behoedzaamheid.

Soms krijgt het kind gewoon teveel prikkels en is er sprake van overprikkeling. Op school vangen deze kinderen dagelijks veel indrukken op, wat voor hen erg overweldigend kan zijn, met overprikkeling tot gevolg. Het aantal binnengekomen prikkels is dan té groot en kan niet meer verwerkt worden. Het kind heeft dan het gevoel dat er chaos heerst. Dit kan zich b.v. uiten in teruggetrokken of juist heel druk gedrag, woedeaanvallen, hangerigheid, alleen willen zijn, huilen, boosheid of concentratieproblemen. Hoogsensitieve kinderen voelen de sfeer in een groep en de emoties van andere mensen haarfijn aan. Zij stemmen zich van nature vooral af op de behoeften van anderen en daarom kunnen ze sneller met een ander vervloeien. Vaak zijn ze zich daar niet van bewust en dragen hooggevoelige kinderen naast de eigen gevoelens ook gevoelens van de ander met zich mee. Zodra een volwassene rustig en oprecht met het hoogsensitieve kind omgaat, zal het zich het meest op zijn gemak voelen. Gevolg is, dat ze zichzelf dan veel eerder laten zien en zijn het, net als andere kinderen, spontane, communicatieve, sociale, creatieve en intelligente kinderen die veel te vertellen hebben.

Hoogsensitiviteit en faalangst.

Bij hoogsensitieve kinderen kan faalangst een probleem zijn of worden. Het is belangrijk om hoogsensitiviteit en faalangst niet met elkaar te verwarren. Mocht dit wel het geval zijn, dan is het belangrijk om goede aandacht te geven aan de mogelijke oorzaken van de faalangst bij het hoogsensitivieve kind. Vaak kun je er wel achter komen waar het precies om gaat. Hoogsensitiviteit is aangeboren en faalangst ontwikkelt zich pas na de geboorte en zien we een essentieel verschil. De angst om te falen is bij een faalangstig kind de primaire veroorzaker van het angstige gedrag. Bij het hoogsensitieve kind zorgt juist de hoge gevoeligheid voor angstgevoelens. Dit is van essentieel belang voor de opvoeding en begeleiding van hoogsensitieve kinderen en kinderen met faalangst.

Angst voor een onbekende of onveilige situatie.

Het kan zijn dat je hoogsensitieve kind meer gevoelig is voor (onbekende) personen of situaties, die een onveilig gevoel oproepen. Een afwachtende houding is een opvallend kenmerk van veel hoogsensitieve kinderen. Zij kijken liever eerst de kat uit de boom. Het zenuwstelsel van je kind kan signalen van onveiligheid direct doorgeven aan het lichaam en dan kunnen gevoelens van angst ontstaan. Zodra je kind uit de situatie komt of zodra er veiligheid wordt gewaarborgd, verdwijnen deze vaak pas.

 Erkenning.

Je hoogsensitieve kind heeft een sterke behoefte om begrepen en erkend te worden. Erkenning is belangrijk bij de omgang met je kind. Door erkenning weet je dat je er mag zijn, zoals je bent!  Primair heeft je (hoogsensitieve) kind behoefte aan erkenning van zijn ouders. Daarnaast spelen andere mensen voor het kind een belangrijke rol, zoals gezin en familie, leerkracht of de mensen bij de sport van het kind. Erken je (hoogsensitieve) kind in zijn situatie en daarmee samenhangende manier van leven, zoals de specifieke karaktereigenschappen, de overbelasting en overprikkeling, de gevoelens van angst en onzekerheid, het gevoel er niet bij te horen, de wijze van informatieverwerking of de intense innerlijke beleving.

Wat kun je als ouder voor het kind doen?

Het zou goed zijn om je gevoelige kind te helpen orde in de chaos te brengen. Je kunt je kind manieren aanleren om zichzelf te beschermen en te begrenzen. Dan leert het om prikkels ‘buiten’ te houden. Oefeningen om het lichaam te laten ontspannen helpen om rust en stevigheid te brengen in het lijf. Visualisatiespelletjes steunen het kind om gedachten en gevoelens te structureren. Inzicht krijgen in zijn eigen (denk)patronen en eigenschappen, kan het kind helpen zichzelf te accepteren en gevoelens van angst te doen verminderen. Veiligheid is voor je kind essentieel. Belangrijk is dat je als ouder van het kind eerlijk vertelt hoe je jezelf voelt, ook als het wat minder met je gaat. Je kind zal het snel in de gaten hebben en aanvoelen. Laat alleen de zorgen en verwerking van je problemen buiten het kind en los ze zelf op of met andere volwassenen samen, maar niet met je kind.

Hoogsensitiviteit in kinderen stimuleren.

Elaine Aron ziet hoogsensitiviteit niet als een probleem, maar eerder als een kans. Als een aanleg die verder ontwikkeld of juist onderdrukt kan worden. Hoogsensitiviteit kan soms nare gevolgen hebben voor een kind, maar er zitten ook veel goede kanten aan. Hoogsensitieve kinderen zijn o.a. heel nieuwsgierig en opmerkzaam. Ze stellen veel vragen en verwonderen zich erg over hun omgeving. Deze twee eigenschappen samen zorgen ervoor, dat hoogsensitieve kinderen continue informatie verzamelen en een brede basis aan kennis ontwikkelen. Deze eigenschappen kunnen heel handig zijn in veel verschillende toekomstige beroepen, zoals b.v. onderzoeker of journalist. Maar pas op voor overprikkeling. Laat je kind van alles genieten, maar met mate!

Hoogsensitieve kinderen en straffen.

Doordat hoogsensitieve kinderen overgevoelig zijn voor prikkels, ervaren ze straf veel erger dan hun leeftijdsgenootjes. Een niet-hoogsensitief kind kan na korte tijd al vergeten zijn wat het probleem was, terwijl een hoogsensitief kind hier nog uren mee kan zitten. Het is dus heel belangrijk om een hoogsensitief kind met een zachte hand te behandelen. Zodra het er wel hard aan toe gaat, loop je de kans dat het kind zijn zachtaardige kant gaat onderdrukken. Je kind zal hier nog jaren een probleem mee hebben.

Waarom is het verstandig om je hoogsensitieve kind op tijd te laten helpen?

Er is veel te lezen over hoogsensitieve kinderen. Ze vereisen nou eenmaal een aparte aanpak en vooral veel medeleven van de ouder(s). Je kind heeft zijn goede en slechte kanten en aan beiden kan gewerkt worden. Laat je kind buiten de problemen van volwassenen! Dit is niet de taak van je kind en daardoor raakt het nog meer van zichzelf verwijderd. Het is niet goed als je kind thuis komt van school met moeilijke verhalen over andere kinderen, de buurvrouw of juf en meester. Wanneer het niet goed gaat met b.v. een juf of meester, heeft een kind daar veel last van. Je geeft misschien je kind vaak complimentjes voor zijn goede zorg en hulp aan de juf, meester of de moeder van het vriendje, maar dit is juist niet altijd goed voor je kind.
Zodra er veel zorgen zijn, komt je kind niet toe aan zijn eigen ontwikkeling en is het alleen nog maar bezig met anderen. Zo zal het zichzelf na verloop van tijd volledig kwijt raken. Vandaar dat je beter op tijd met professionele hulp en steun voor je kind kunt zijn, zodat het zichzelf niet nog verder zal verliezen. De weg terug zou dan alleen maar langer kunnen worden! Wees er dus op tijd bij!

In de praktijk wordt je kind behandeld met allerlei soorten materialen, spelen, (meditatie)oefeningen, opdrachten e.d. die je kind zelf mag verwerken om zo zelf vrij snel tot een inzicht te komen dat de situatie anders aangepakt kan worden en zich daarin veel beter te gaan voelen.

adminHoogsensitiviteit